Er breken mooie tijden aan voor Nederlandse werknemers en organisaties. De massale invoering van de principes van HNW, zoals tijd- en plaatsonafhankelijk werken en sturen op resultaat, laten zien dat er momenteel een kentering gaande is in de manier waarop wij onze organisaties inrichten. De kern: weg met de regels, weg met de prikklok, en eindelijk weer gewoon lekker aan de slag.

De meeste organisaties staan nog maar aan het begin van deze ontwikkeling. Er wordt voorzichtig geëxperimenteerd met een thuiswerkdag of een uurtje later beginnen om de files te vermijden, maar de echte verandering vindt plaats op het moment dat managers hun medewerkers op een andere manier (moeten) gaan aansturen. En dat is onvermijdelijk.

Want 1: eenmaal aan de vrijheid geproefd, willen die medewerkers niet meer anders. 2. De nieuwe generatie medewerkers eist het gewoon. 3. Je kunt medewerkers die thuis werken niet aansturen alsof ze op kantoor zijn. 4. Als je medewerkers meer ruimte geeft om hun werk te doen zoals zij vinden dat het goed is, gebeuren er hele mooie dingen. En die mooie dingen zijn hard nodig om de Nederlandse economie concurrerend te houden.

Daarom is de nieuwe manier van werken ook niet voorbehouden aan kantoorwerkers. De politieagent, de verpleegkundige, de operator aan de machine: allemaal snakken ze ernaar om verlost te worden van de regels en procedures en hun werk te kunnen doen zoals zij het geleerd hebben en zoals zij denken dat goed is. Dat is dus ook eigenlijk helemaal niet zo nieuw, maar een terugkeer naar het vakmanschap waar werk altijd om gedraaid heeft maar wat we een beetje vergeten waren door al die managementspeak uit de VS van de afgelopen decennia. Maar wel een terugkeer met een les, denk ik: in tegenstelling tot de vrije jaren zeventig moet de vakman nu wel de bereidheid hebben om verantwoording af te leggen over zijn werk. Dit doet hij of zij bij voorkeur echter niet aan een manager die zelf geen verstand heeft van het vak, maar aan een vakgenoot. Daarom denk ik dus ook, zie mijn boek De laatste manager, dat de manager (als functie) zal uitsterven. 

Dankzij de managementhype van de afgelopen decennia hebben we dus een derde weg kunnen ontwikkelen die ons verder brengt in de evolutie van organisaties. Waar die evolutie ons precies brengt, is moeilijk te zeggen. Maar de organisaties die het hebben aangedurfd om deze weg in te slaan, zoals in de jaren negentig Semco, Finext en Interpolis, en in de afgelopen jaren Buurtzorg Nederland en Microsoft, schetsen een heel aantrekkelijk beeld van de toekomst.

(Dit artikel heb ik eerder geplaatst op LinkedIn, in de groep Het nieuwe werken. Daar ontwikkelde zich een hele interessante discussie. Mocht je deze discussie willen volgen, laat het me even weten, dan kan ik je aanhaken).